Trong thực tế điều hành doanh nghiệp, mọi quyết định đều mang theo rủi ro. Vấn đề không phải là tránh rủi ro, mà là giảm thiểu rủi ro bằng thông tin đáng tin cậy. Ra quyết định dựa trên dữ liệu chính là cách tiếp cận giúp lãnh đạo đưa ra quyết định có cơ sở, có kiểm chứng và có khả năng lặp lại, thay vì phụ thuộc vào cảm tính hoặc kinh nghiệm cá nhân.
Ra quyết định dựa trên dữ liệu là gì?
Ra quyết định dựa trên dữ liệu là quá trình sử dụng dữ liệu thực tế, được phân tích một cách có phương pháp, để hỗ trợ việc lựa chọn hành động trong quản trị và vận hành doanh nghiệp.
Điều này bao gồm:
- Xác định đúng câu hỏi kinh doanh cần trả lời
- Thu thập dữ liệu liên quan và đáng tin cậy
- Phân tích dữ liệu để làm rõ bản chất vấn đề
- Sử dụng kết quả phân tích làm đầu vào cho quyết định
Dữ liệu không thay thế vai trò của người ra quyết định, mà:
Giúp người ra quyết định nhìn rõ hơn, tự tin hơn và nhất quán hơn.
Vì sao doanh nghiệp cần ra quyết định dựa trên dữ liệu?
Trong môi trường kinh doanh hiện nay:
- Thị trường thay đổi nhanh
- Quy mô và độ phức tạp của tổ chức ngày càng lớn
- Sai lầm trong quyết định ngày càng tốn kém
Khi không có dữ liệu đủ tốt, quyết định thường dựa vào:
- Cảm nhận chủ quan
- Kinh nghiệm quá khứ không còn phù hợp
- Thông tin rời rạc, thiếu kiểm chứng
Ra quyết định dựa trên dữ liệu giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào phỏng đoán, đồng thời nâng cao tính minh bạch và khả năng giải trình trong quản trị.
Ra quyết định dựa trên dữ liệu khác gì so với “xem báo cáo”?
Nhiều tổ chức có báo cáo, nhưng chưa thực sự ra quyết định dựa trên dữ liệu.
| Xem báo cáo | Ra quyết định dựa trên dữ liệu |
|---|---|
| Mô tả tình hình | Phân tích để lựa chọn hành động |
| Nhìn vào kết quả | Hiểu nguyên nhân và hệ quả |
| Tĩnh, theo kỳ | Linh hoạt, theo ngữ cảnh |
| Phụ thuộc người trình bày | Có cơ sở kiểm chứng rõ ràng |
Các cấp độ ra quyết định dựa trên dữ liệu
Một hệ thống ra quyết định dựa trên dữ liệu trưởng thành thường đi qua các cấp độ:
1. Hiểu điều đã xảy ra (Descriptive)
Biết doanh nghiệp đang ở đâu thông qua số liệu và chỉ số.
2. Hiểu vì sao xảy ra (Diagnostic)
Phân tích nguyên nhân, mối quan hệ giữa các yếu tố.
3. Dự đoán điều có thể xảy ra (Predictive)
Sử dụng mô hình phân tích để ước lượng xu hướng tương lai.
4. Định hướng hành động (Prescriptive)
Đề xuất phương án hành động dựa trên dữ liệu và ràng buộc thực tế.
Không phải doanh nghiệp nào cũng cần đạt ngay cấp độ cao nhất, nhưng mọi quyết định quan trọng đều cần ít nhất hai cấp độ đầu.
Giá trị thực sự của ra quyết định dựa trên dữ liệu
- Quyết định nhất quán, giảm phụ thuộc cá nhân
- Phát hiện sớm vấn đề và cơ hội
- Sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn
- Nâng cao chất lượng quản trị và điều hành
Quan trọng hơn, dữ liệu giúp tổ chức học hỏi từ chính các quyết định đã đưa ra, từ đó cải thiện chất lượng quyết định trong tương lai.
Điều kiện để ra quyết định dựa trên dữ liệu hiệu quả
- Dữ liệu đủ tốt và được quản trị rõ ràng
- Phân tích gắn với câu hỏi kinh doanh cụ thể
- Quy trình ra quyết định minh bạch
- Lãnh đạo và đội ngũ tin và dùng dữ liệu
Góc nhìn của DataMark
Tại DataMark, chúng tôi cho rằng:
Ra quyết định dựa trên dữ liệu không bắt đầu từ công nghệ, mà bắt đầu từ tư duy của người ra quyết định.
Công nghệ, phân tích và AI chỉ phát huy giá trị khi chúng giúp lãnh đạo:
- Hiểu đúng vấn đề cần giải quyết
- Nhìn thấy các lựa chọn khả thi
- Đưa ra quyết định phù hợp với bối cảnh thực tế
DataMark – Data & AI Consulting
Accelerate Data. Enable AI. Drive Business Value.
👉 Khám phá cách DataMark giúp doanh nghiệp xây dựng năng lực ra quyết định dựa trên dữ liệu một cách bài bản và bền vững.